Ethiopiapress.com

Addis Standard Afaan Oromo, oduu toora interneetii Itoophiyaa

Dubbistuun Itoophiyaa tokko dhugaatii bunaa waliin bakka bunaa tokko keessatti gaazexa dubbisaa jirti, akkuma dubbistoonni Addis Standard Afaan Oromoo.

Addis Standard Afaan Oromo kutaa Afaan Oromoo oduu toora interneetii Addis Standard ti, kan dhaabbata maxxansaa JaKenn Publishing PLC jedhamu Finfinnee keessatti hogganu. Addis Standard jalqaba bara 2011 keessa gaazexa ji'a ji'aan Afaan Ingiliffaa maxxanfamu ta'ee jalqabe. Guyyaa 20 Muddee bara 2021 tajaajila afaan sadii, jechuunis Ingiliffaa, Amaariffaa fi Afaan Oromoo, marsariitii isaa irratti banuu isaa labse; kunis Addis Standard dubbistoota Oromoo biratti akka argamu taasise. Dubbistoonni Afaan Oromoo dubbatan oduu guyyaa guyyaa, xinxala oduu, gabaasa bal'aa fi yaada barreessitootaa Afaan isaaniitiin argachuu danda'u.

Jalqaba Addis Standard

Addis Standard jalqaba gaazexa Afaan Ingiliffaa kan dhuunfaa, ji'a ji'aan maxxanfamu ture. Tarreeffamni waaraa kitaabaa Yunivarsiitii Istaanfoordi dhaabbata kana gaazexa ji'a ji'aa Ingiliffaa dhuunfaa, JaKenn Publishing PLC irraa bahu, Finfinnee keessatti, bara 2011 irraa kaasee jedhee tarreessa.

Dhaabbanni abbaan qabeenyaa JaKenn Publishing PLC jedhamu. Dhaabbata dhuunfaa waan ta'eef, mootummaa irraa bilisa ta'ee maxxanfamuuf yaala; garuu bilisummaa isaa murteessuuf, dubbisaan barreeffama isaa mataa isaa hordofuu qaba.

Barreeffama Afaan Ingiliffaa irraa gara marsariitii toora interneetiitti jijjiiramuun, Addis Standard dubbistoota hedduu biratti argamuu danda'eera. Oduun toora interneetii maxxansa gaazexa ji'a ji'aan bahuu caalaa saffisaan dubbistootatti ga'a.

Tajaajila afaan sadii bara 2021

Guyyaa 20 Muddee bara 2021 JaKenn Publishing PLC marsariitii haaraa kan tajaajila afaan sadii, www.addisstandard.com irratti, banuu isaa labse. Marsariitichi Amaariffaa fi Afaan Oromoo Ingiliffaa irratti dabale.

Dhaabbanni sababa kanaaf jedhe: gaaffii dubbistoota garaagaraa dabalaa deemuu irraa kan ka'e, fi caasaa haaraa isaa keessatti. Kutaan afaan sadanii gosoota barreeffamaa walfakkaataa kan akka oduu, xinxala, gabaasa fi yaada qabata.

Kanaaf Addis Standard Afaan Oromoo gara dhuunfaa tokkoo irraa kan dhufe, yeroo hundaa oduu naannoo Oromiyaa fi Itoophiyaa Afaan Oromoon dubbistootaaf dhiyeessuuf kan jedhame dha.

Afaan fi dubbistoota

Kutaan kun Afaan Oromoo Qubee irratti hundaa'een barreeffama. Afaan Oromoo Itoophiyaa keessatti afaanota baay'ee dubbatamanii keessaa isa tokko dha, Oromiyaa keessatti immoo afaan hojii mootummaa dha. Dubbistoonni isaas Oromoota magaalaa fi baadiyaa, barattoota, hojjettoota fi diaaspoora (Oromoo biyya alaa jiraatan) ta'uu danda'u.

Oduun toora interneetii dubbistoota dargaggoota Afaan isaaniitiin dubbisuu barbaadaniif bakka mijaa'aa dha. Kanaaf marsariitiin Afaan Oromoo irratti banamuun, qaamni tokko dubbisuu fi qoodachuu isaa salphisuu danda'a.

Addis Standard Afaan Oromoo dubbistoota Ingiliffaa fi Amaariffaa qofaan daangeffame gara Afaan Oromoo dubbistootaatti babal'isa; akkasumas barreessitoonni Oromoo bakka barreessuu argachuu danda'u.

Qabiyyee fi kutaalee

Marsariitichi gosoota barreeffamaa hedduu, oduu gabaabaa irraa kaasee barreeffama dheeraa, yaada dabalatee, qaba jedhama. Kana jechuun dubbisaan Afaan Oromoon oduu qofa osoo hin taane, hiika fi bu'aa oduu sanaas dubbisuu danda'a.

Kutaaleen mata dureewwan guutuu madda irraa hin ibsamne. Dubbisaan marsariitii mataa isaa ilaaluun mata dureewwan yeroo ammaa argachuu danda'a. Mata dureewwan kanneen biyya keessaa, siyaasaa, diinagdee, hawaasaa fi aadaa irratti yaadaman danda'u; garuu kana mirkaneessuuf marsariitii mataa isaa ilaaluun barbaachisa.

Oduu maxxanfame, kan bara 2021 booda barreeffame, yeroo yerootiin hubannoo biraa dabalaa deema; kanaaf barreeffama hanga ammaa jiru hunda tarreessuun hin danda'amu.

Addis Standard akka dhaabbata miidiyaa

Addis Standard dhaabbata miidiyaa Itoophiyaa keessatti beekamaa, kan Afaan Ingiliffaan jalqabe dha. Tarreeffamni Istaanfoordi isa akka gaazexa ji'a ji'aa dhuunfaa ta'e ibsa.

Gara Afaan Oromootti babal'achuun isaa, dhaabbatni gaazexa Afaan Ingiliffaa qofaa irraa gara miidiyaa afaan hedduu ta'uuf tarkaanfii fudhatuu isaa agarsiisa. Itoophiyaa keessatti Amaariffaa fi Afaan Oromoo afaanota dubbistoota baay'ee qabanii dha.

Dhaabbatni gaazexa dhuunfaa kan akka Addis Standard, kaffaltii dubbistootaa, beeksisaa fi deeggarsa maallaqaa irratti hundaa'ee jiraata. Kana irratti gabaasni maddoota argaman keessa hin jiru, kanaaf bu'uura maallaqaa isaa ibsuu hin danda'amu.

Interneetii fi dubbistoota Oromoo

Oduun toora interneetii dubbisuuf bakka interneetiin argamu fi qarshii daataa barbaachisa. Itoophiyaa keessatti interneetiin magaalota guddoo keessatti salphaatti argama, baadiyaa keessatti garuu yeroo hundaa hin argamu. Kanaaf dubbistoonni marsariitii kanaa magaalaa fi diaaspoora keessa jiran caalaa ta'uu danda'u.

Itoophiyaa keessatti interneetiin yeroo muraasa, naannolee tokko tokkoo keessatti, mootummaan cufamuu isaa gabaasa dhaabbilee mirga namoomaa keessatti ni dubbifama. Dubbisaan marsariitii Afaan Oromoo yeroo itti hin argamnetti, maxxansa duraan kuufame ykn socialii miidiyaa irraa barbaaduu danda'a.

Qubee Afaan Oromoo tiraa, kiiboordii Latin irratti salphaatti barreeffama; kanaaf marsariitii Afaan Oromoo toora interneetii irratti hojjechuun barreeffama Ge'ez waliin wal bira qabamee salphaa dha.

Qabiyyee Afaan sadii walitti bira qabuun

Marsariitiin afaan sadii oduu tokko Afaan Ingiliffaa, Amaariffaa fi Afaan Oromoon dhiyeessuu danda'a. Dubbisaan afaan lamaa ykn sadii beeku, barreeffama tokko Afaan garaagaraatiin walitti bira qabee dubbisuu danda'a.

Dubbisaan Afaan Oromoo qofa dubbatu immoo, oduu Afaan Ingiliffaan barreeffame gara Afaan isaatti ergamee argachuu danda'a. Kanaaf tajaajilli afaan sadii dubbistoota gara garaa walitti dhiyeessuuf kan ta'e dha.

Qabiyyeen Afaan sadanii hunduu hiika walfakkaataa qabaachuu isaa mirkaneessuuf, dubbisaan tokko tokko dubbisuu irratti ni hubata. Kunis dubbisuun waan nama hundaaf isa tokko ta'uu isaa hin agarsiisu.

Oduu toora interneetii ilaaluu

Dubbisaan oduu toora interneetii yeroo dubbisu, maqaa dhaabbata maxxansaa, guyyaa maxxansaa fi maqaa barreessaa ilaaluu qaba. Oduun tokko yeroo dheeraa booda irra deebi'ee qoodamuu danda'a; kanaaf guyyaa isaa mirkaneessuun barbaachisaa dha.

Oduu tokko dhaabbilee hedduu irraa wal bira qabuun ilaaluun hubannoo gaarii argamsiisa. Dubbisaan Addis Standard Afaan Oromoo fi gaazexoota biroo, akka Bariisaa, wal bira qabee oduu tokko yeroo ilaalu, afaanii fi abbaa qabeenyaa garaagarummaa isaanii hubachuu danda'a.

Barreeffama yaada barreessitootaa fi oduu dhugaa gidduu garaagarummaa jiru dubbisaan adda baasuu qaba: xinxalli oduu fi yaadni barreessaa tokko yaada isaa kan agarsiisu dha.

Hojii barreessitoota fi qophaa'ina isaanii

Marsariitiin afaan hedduu qabu barreessitoota afaanii adda addaa barbaada: kan Afaan Oromoo dubbatan, kan Amaariffaa dubbatan fi kan Ingiliffaa dubbatan. Barreessitoonni Afaan Oromoo yeroo oduu gara Afaan Oromootti hiiku, jechoota ogummaa fi siyaasaa sirnaan filachuu qabu.

Jechoonni Afaan Oromoo oduu keessatti fayyadaman, kan akka ‘mootummaa’, ‘filannoo’, ‘diinagdee’ fi ‘hawaasa’, yeroo kanaa as jabaatanii, hiikni isaanii tokkummaa qabu.

Maqaan biyyaa fi magaalaa, kan akka Itoophiyaa, Oromiyaa fi Finfinnee, Afaan Oromoo keessatti sirrii barreeffamuu qaba; kanaaf sirreessitoonni hojii oduu dhaabbata dhuunfaa keessatti gahee guddaa qabu.

Bakka isaa oduu Afaan Oromoo keessatti

Oduun Afaan Oromoo toora interneetii fi raadiyoo irratti daangaa hin qabu. Dhaabbileen biroo, akka Oromia Broadcasting Network, Fana, BBC Afaan Oromoo fi VOA Afaan Oromoo, oduu Afaan Oromoon dhiyeessu. Addis Standard Afaan Oromoo isaan gidduutti dhaabbata dhuunfaa gaazexaan jalqabe ta'ee dhufa.

Dhaabbata kana garaagarummaa kan qabu, kan jalqabaa Afaan Ingiliffaan barreeffame, ergasii gara Afaan Oromootti ce'e, fi oduu Afaan Oromoon maxxanfame oduu isaa jalqabaa irraa hundaa'a ta'uu danda'a. Kanaaf dubbisaan oduu tokko Afaanota lamaan walitti bira qabee ilaaluu danda'a.

Dhaabbileen kun hundi dhimma Afaan Oromoo irratti hojjetu; garuu abbaan qabeenyaa, bu'uurri maallaqaa fi mala hojii isaanii adda adda dha.

Haala bilisummaa pireesii

Itoophiyaa keessatti miidiyaan dhuunfaa yeroo yeroon haala ulfaataa keessa jira. Gaazexeessitoonni fi dhaabbileen pireesii dhimma seeraa fi too'annaa waliin walitti bu'uu danda'u. Haala kana irratti gabaasni Komiitii Eegumsa Gaazexeessitootaa (CPJ) fi dhaabbileen biroo yeroo hundaa maxxansa.

Marsariitii Addis Standard Afaan Oromoo dubbistoota Oromoo biratti iddoo isaa qabachuun, haala kana waliin tooftaa isaa qabaachuu qaba. Haala yeroo ammaa isaa madda argame irraa hin mirkanoofne; kanaaf dubbisaan haala kana mataa isaatiif mirkaneessuu qaba.

Akkamitti dubbisuu danda'ama

Dubbisaan marsariitii Addis Standard (www.addisstandard.com) bankuun, filannoo afaanii Afaan Oromoo filachuun kutaa Afaan Oromoo dubbisuu danda'a. Marsariitiin kun bilisaan banamu; garuu tajaajila ykn bifa isaa yeroo ammaa maddi argame mirkaneessu hin qabu.

Tarreeffamni Laayibraarii Yunivarsiitii Istaanfoordi gaazexoota Itoophiyaa barbaaduuf madda tokko dha. Qorattoonni Addis Standard maxxansa ji'a ji'aa dhiyoo kitaaba keessatti barbaaduu danda'u.

Barreeffama Afaan Oromoo yeroo qorannoo ka'uuf, dubbisaan maqaa dhaabbata, guyyaa maxxansaa fi marsariitii isaa kaa'uu qaba.

Reference

Addis Standard: tri-lingual service launch announcementBeeksisa Addis Standard marsariitii afaan sadii, Ingiliffaa, Amaariffaa fi Afaan Oromoo, bara 2021 banuu isaa, JaKenn Publishing PLC irraa.

More to read